Віталь РЫЖКОЎ. Загінаючы пальцы

Про автора. Нарадзіўся ў Магілёве 28 красавіка 1986. Ляўрэат конкурсу "Плястылінавы бусел" (Магілёў, 2005), конкурсу беларускага ПЭН-цэнтра да стагоддзя газэты "Наша Ніва" (Менск, 2006) (па выніках выдадзены зборнік “In Вільня veritas” (2007)). Вершы друкаваліся ў часопісах "Маладосць", "Дзеяслоў", штотыднёвіках "Наша Ніва", "Новы час" ды інш. Удзельнік літаратурных фестываляў “Порядок слов” (Менск, 2006, 2007), “Кіеўскія Лаўры” (Кіеў, 2008).

 
Зелений чоловічок
(пер. Д. Лазуткін)
 
Просто блукаючи вулицею
 
                 з вечірнім лютневим обличчям
 
і складаючи вірші
 
                 у холоді й непокорі,
 
я випадково зустрівся
 
                 з зеленим чоловічком,
 
що був розіп’ятий на звичайному світлофорі.
 
 
І не те щоб я дуже поспішав додому –
 
але появою своєю він ніби відкрив дорогу.
 
І він, кого я дочекавсь,
 
                був навіть більше Христом,
 
ніж той, кого зазвичай вважають сином бога…
 
 
І чомусь подумалося
 
                про далекий і теплий червень,
 
недосяжне, лагідне море…
 
А вулиця гомоніла собі,
 
                 як велике черево,
 
й не помічала месію,
 
                 розіп’ятого на світлофорі.
 
 
 
Сьвятая праўда


Сёньня, Божа, іконы твае сьмяяліся.

Праваслаўны бацюшка Міхаіл Царквы Трох Сьвяціцеляў
за стырном у нецьвярозым стане спынены супрацоўнікам ДАІ
(зусім яшчэ маладзенькім, па вайсковых панятках - духам);
зь Ленінскага РАУСу - як добра, што ён недалёка - 
выкліканая на асьведчаньне камісія з двух міліцыянтаў,
бацькі і сына.

бацюшка Міхаіл кляне ўсіх трох імём Госпада
бацюшка Міхаіл абяцае ўсім гарачыя пуцёўкі ў Пекла
бацюшка Міхаіл адчувае сябе сьвятым дамкратам - 
ён бярэ за грудкі міліцыянта і ўздымае яго вышэй да Бога
таму складаецца ўражаньне, што ён ня хоча ў аддзяленьне

вялізны сьвятар трасе барадой
бамбіза-сьвятар не дае апрануць кайданкі
супрацоўніка царквы ледзь запхнулі ў машыну
урэшце едуць

бацюшка Міхаіл прызвычаіўся на пярэдніх месцах
бацюшка Міхаіл адчувае няёмкасьць
бацюшка Міхаіл прасоўвае нагу ў пярэднюю частку машыны
і пізьдзіць, пізьдзіць ёй кіроўцу і пасажыра-міліцыянта,
нялюбых сыноў праваслаўя, анафемскіх вырадкаў

машына спыняецца
бацюшку зьвязваюць ногі скураным рамнём
машына едзе да аддзяленьня

зрэшты, тое, што было далей, зразумела і нецікава
вобшук, допыт, складаньне актаў
бацька, сын і дух-ДАІшнік і іх адзіная воля і справа - любоў
і званок, каб хутчэй прыпынялі справу і ўсё забылі, ад некага зьверху

дзякуй, Божа, за сьлёзы ад сьмеху,
за жыцьцё і любоў, за свабоду і праўду
за званы Паднікольля і Царквы Трох Сьвяціцеляў
за своечасовыя тэлефанаваньні зьверху
 
 
 
Загінаючы пальцы


і толькі таму што кавалкі ежы застаюцца ў зубах
і толькі таму што гэтыя подлыя підарасы ня будуць здольныя потым зрабіць сэпуку
і толькі таму што пануры і хілы гаўнюк выявіўся яшчэ й занудным гандонам
а гэтая тупая сука - яшчэ і блядзьдзю
і гэта далёка ня поўны сьпіс

я, мой народзе, павяду цябе да гары бяз назвы,
на якой невядома навошта стаіць прагнілы маяк без ліхтара,
у нагох якога пасьвяць усраных кароў збольшага ўсраныя вяскоўцы,
праз што мухі губляюцца й доўга не могуць выбраць,
і навучу віляць хвастом,
ацяпляць кватэры, асьвятляць вуліцы
і, мой народзе,
быць шчасьлівымі і неадзінокімі.

таму што толькі лепшыя з вас сьмяюцца голасна, паказваючы зубы богу
як галоўнаму стаматолягу і ганароваму члену журы
таму што толькі лепшыя з вас ведаюць апошні радок
таму што толькі лепшыя з вас ведаюць апошні радок
 
 
 
Верш калясамурайскай тэматыкі
 
Дагэтуль ты мог парэзаць сябе адно цэлюлознай паперай,
блытаў сонца ўсход з божым дарам, як камадор М. Пэрры,
Меў цікавасьць зь дзяцінства адно да хрушчоў, схаваных у лісьці
клёнаў. Высьветліў, што няма ад іх аніякай карысьці.

Верыў, што сапраўдны мужык не складае вершаў
і наўрадці ў стасунках з жанчынай ня вершнік.
Быў як людзі, спрабаваў перасунуць Фудзі,
чуў, што ў парку бывае і піва, і сакура (all inclusive).

Аніводнага разу вачыма ў поўню ня цэліў
і ня ведаў, з чым параўнаць чалавечае цела.
Жыў з бацькамі і сала катаў па катане;
і ня ведаў, з чым параўнаць сваё існаваньне:

- з Бэрлінскай сьцяной напрыканцы 89-га?
- з аўтамабілем, сабраным выключна з мэтай краш-тэсту?
- зь мірнасьцю савецкага атама напярэдадні выбуху?
- зь ледзяшом, што сарваўся з-пад даху ўвесну?

Так і было, паводле сваёй бяздарнасьці,
лёс дагэтуль ішоў як ішоў. Ды нешта з табою здарылася.
Толькі - што? Не спрацавалі мантры? Не раскрыліся чакры? - 
Ты сёньня моўчкі разрэзаў жывот крыж-накрыж.

               __________________

Плача параненая касуля ў падпаленым полі,
робяцца рогі яе жырандоляй паволі,
хістае кадзілам зямлю пад яе залатымі нагамі - 
хоць ты танка складай, хоць рабі арыгамі.
 
 
Тры ўзгадкі пра родны горад 
1. Беларусь сямівокая
колькасьць піва на вечар у гэтым горадзе даўно ня мераюць літрамі
аўтобусы тут бяз шкла каб пасажыры суседніх маглі размаўляць
добра Табе — Ты нарадзіўся пад Сузор’ем Вялікай Літары
кароткачасовы дождж безь перапынку плача як немаўля
 
хранічнага аптымізму хапае толькі на тое каб напісаць смску
ды трымацца больш‑менш вясёлым — хай сабе гэта й вонкава
жыхароў гэтага гораду даўно пужаюць будоўляй АЭСу — 
сьмяецца і плача ў сем ручаёў Беларусь сямівокая
 
тут у горадзе М мне таксама радасна радасна
але лёгка адчуць безь любога сыгналу трывогу
у нас усё добра — мы ў атачэньні патрэбнага радыюсу
у самым сьмярдзючым цэнтры чагосьці жывога
 
2. ***
Самае вялікае сэрца ў горадзе
спынілася раптам — вось гора дзе!
Папрыходзілі розныя, заенчылі хорам:
«Ах, гора нам!» Так, гора вам!
 
Яно ляжала паміж пяціпавярхоўкамі,
паабклеенае абвесткамі, пазастаўленае таксоўкамі,
моладзь па начох тлумачыла сэрцу,
што каханьне перашкаджае сэксу,
 
жанатыя п’яніцы прывыклі да яго шоргату —
«Чаго бадзяесься? Дадому йшоў бы ты…» —
яны мачыліся на сьцяну мітральнага кляпана
і нешта тлумачылі сэрцу, плакалі.
 
Сэрца ўлічвала плюсы й мінусы —
а цяпер спынілася; мо — стамілася?
Ці было гэта сэрца shareware? —
бо спынілася, стала шэрае!
 
Паглядзець сабраліся чэргі доўгія,
як спазьняецца «хуткая кардыялёгія».
У Гарвыканкаме Галоўны вымавіць сіліўся:
«Ну, не паводле пляну ж спынілася…»
 
Людзі плакалі, церлі скроні,
крыважэрна сьмяяліся ў вочы поўні,
хто хістаўся, хто трымаўся роўна,
хто цягнуў да сэрца свае далоні.
 
3. ***
Ты зьнітаваны з гэтым месцам больш цяпер,
чым, як здавалася табе, раней, ды херувімы
ўсё апантаней пераконваюць цябе,
што ты нікому тут нічога не павінны.
 
Тваю руку пацісьне потная рука,
халодная, вялікая, кашчавая — па гэтым
ты зразумееш, што ідзеш да цягніка,
ты пакідаеш межы гета.
 
Дастанеш кнігу, сядзеш ля вакна,
чытаць ня здолееш — адно глядзець, як
адольвае адлегласьці труна,
ды радасьць сорамна паказваць пры суседзях.
 
 
* *
Пакуль цябе не было, скончылася вясна,
лета, восень, зіма, вясна, лета...
Вусны развучыліся вымаўляць мы, нас, нам.
Дзе ты

была?
Усьміхнесься ў сваёй звычайнай манэры.
Бля,
я - громаадвод, які зазямляе нэрвы.
 
 
 
Безнадзейна адзінокі верш
* * * 
                                            Ілбом грукаю ў сьцены - 
                                            замест дыялёгу зь ценем...

Прынцыпова ўсё роўна, скончыцца дождж ці не - 
тлумачу ілбом сьцяне, бо нікога навокал.
І нельга маю адзіноту прыкінуць на вока. Мне
так адзінока,

што маршрут у сем цыгарэт пралягае праз
бязьлюдную вуліцу і твой дом, дзе й вокны
ведаюць, што ты далёка; і таму як раз
так адзінока.

І нельга схавацца за словы, бо словы менш
за нэрвовасьць... Умоўнымі знакамі
ценю тлумачу: нічога ня зьменіш.
Яму абыякава.
 
 
 
Так!
 
Так! - 
            пэтэвэшным глямурным б..ядзінам!
Так! - 
            таўстазадым мажорным бляндынкам!

Так! - 
           магілёўскім прышчавым путанам!
Так! - 
           мэтрошным мінетчыцам танным!

Так! - 
           у адказ на былое аскецкае "не"!
Так! - 
           усяму, што самоту зьбірае зь мяне!
 
 
 
Насуперак 
 
Жыцьцё працягнецца табе насуперак –
незадаволеная йдзеш, насупленая,
ад крыўды сківіцы зьвяло ажно да сутараг...
Жыцьцё працягнецца табе насуперак,
насуперак.
 
Ты чуеш, су..а? –
ўсё насуперак!
 
Наступны дзень на сонны твар насунуты -
я карыстаюся тваёй адсутнасьцю –
у лёгкім ступары ў дзьверы стукаю:
“Жыцьцё працягнецца!..
Табе насуперак!...”
 
Мне сумна, сапраўды, але, па сутнасьці,
жыцьцё працягнецца табе насуперак.
 
Нібыта камень, што з душы маёй пасунуты:
Жыцьцё -
працягнецца...
 
 
 
***
Вяртайся да мяне, вяртайся
ранішнім рэйсам, патаемна, -
адразу ў прайм-тайм, праз авіа-касы,
праз неразуменьне, праз нэрвы.
 
Хадой, аўтаспынам, альбо бізнэс-клясай,
але, калі ласка, вяртайся, вяртайся.
Адкінуўшы ўсё, не марнуючы часу, -
чакаю, чакаю, вяртайся, вяртайся.
 
Вяртайся да мяне, вяртайся -
ня мае сэнсу мая “медыцына” –
сюды, дзе фактычна адны… пі…расы,
а я чакаю цябе традыцыйна.
 
Вяртайся да мяне, вяртайся
пакуль без прычыны, каб, можа быць, проста
па сьцежках блукаць уздоўж БелТрансГазу
і кпіць - і кахаць - і сьмяяцца - і помсьціць.
 
…Старое жыцьцё пад уключаным прасам
пакінь ненаўмысна; вяртайся, вяртайся…
 
Ня вернесься ты. Не вагайся. Прынамсі,
я буду чакаць: “Вяртайся, вяртайся...”